List of Waray Words: Cebuano to Waray

This list began as my personal reference while translating between Cebuano and Waray for a literary project. It has now about 100-200 words. I'm sharing it here in the hope that it helps students, writers, and fellow language learners. This is a work in progress. That means, I'll be updating this as often as I can. By the way, some Cebuano words are also used in Waray with the same form and meaning. For example, dahon in Cebuano is also dahon in Waray. 

You can use CTRL+F to quickly find specific words. If you spot any errors or would like to suggest additional words, feel free to leave a comment or message me so I can update this list. Salamat! (Note: ES stands for Eastern Samar, NS for Northern Samar).

A

Abaga - sugbong

Adlaw (day) - adlaw

Adlaw (sun) - adlaw; sudang (NS)

Ahos - ahos; lasona

Aligri - marisyo; maribhong
Alimuot - mapaso

Amahan - amay

Ambak - lukso

Amiga - sangkay nga babaye

Amigo - sangkay nga lalaki

Amping - paghirot

Andam - andam

Arte/artihon - maarte; maartehon

Asa (where) - hain

Atoli - kulali

Atop - atop

Awaan - aw-anon; aawaon

B

Badlunga - sawaya; suhaya 

Badlungon - pasarawayon; pasusuhayon (NS)

Baga (thick; makapal) - madakmol

Bagsok - bata

Bakak - buwa

Bakakon - buwaon

Bakikaw (awkward) - malain

Balaud - balaud

Bali - balikad

Balibad - baribad

Bana - asawa nga lalaki

Bangag (hole) - buho; luho

Bintaha - mas maupay

Binignit - ginat-an

Bata - bata

Bati - maraksut; maraut; mabara

Bitaw - balitaw

Bugas (pimple) - punggod

Bugas (rice) - bugas

Bugnaw - mahagkot; mapinit (NS)

Bugo - bulok

Bukog - tul-an
Bulak - bukad

Bulawan - bulawan

Buntag - aga

Butong (butong sa lubi) - silot

D

Dagway - nawong; hitsura

Dalunggan/dunggan - talinga

Datu - riko; mayaman

Diay - ngayan; ngay-an

Diha - dida

Diin - diin

Dili - diri

Diri - didi; dinhi

Dodong - Budoy; Entoy; Totoy

Dugay - maiha
Dungog - dungog; reputasyon

Duol - harani

Duwaan - mulayan; uyagan (NS)

G

Gabii - gab-i

Gahi - matig-a; matugas

Garboso/a - mapahitas-on

Gipakaulawan/gipakauwawan - ginpakaalohan

Gisinggitan - gin-guliatan; gin-gagasuran (NS)

Gitara - gitara

Gitarista - gitarista

Gwapa - mahusay; mabaysay

Gwapo - gwapo

H

Habol - taklap; taplak

Hagbong - bagsak; hulog

Halas - halas

Hanas - makarit; listo

Hapon - kulop

Higala - sangkay

Hilanat - hiranat

Hinlo - malimpyo

Hiwi - baliko

Hugaw adj - mahugaw; marigna; marigsok

Hugaw n - hugaw; rigsok; rigna

Hulmigas - harumigas; tigasaw

Humay - humay; paray

I

Ig-agaw - patud

Igsuon - bugto

Ihayhay - ipalaypay

Ilahi - ilain; ibulag

Ilhanan - tigaman

Ilong - irong

Inahan - iroy

Init - mapaso

Ingon - siring; sugad

Iring - iring; iding; uding; ipo; misay

Ipaduol - ipaharani

Ipalayo - ipahirayo
Ipis - bangka

Iro - ayam
Isog - mapintas

Itom - itom; pili (NS)

Itoy (puppy) - itoy; ido

Itudlo - itutdo

Iyaan - dada

K

Kaayo - duro; uraura

Kadiyot - kadali
Kaingnon - kasiring; kasabot

Kalsada - kalsada; sigad 

Kana - iton

Kaniadto - hadto; sadto

Kan-on - kanon; kan-on; luto

Kanunay - pirme

Kanus-a - kakan-o; san-o

Karsones - sarwal

Kauwaw - makaarawod; makaaralo

Kayo - kalayo

Kiat - makiwa

Kinsa - hino; hin-o; sin-o
Kiwaw - 

Kugmo - dungot

Kutob - tubtob

L

Lagay - otin; buto; putoy; silinggoy
Lagutmon - duma

Lahi - iba

Lami - marasa

Lamot - halot

Landang - ginat-an

Langgam - tamsi

Lapalapa - rapadapa

Lapok - lagay

Layo - harayo

Ligid - lidong

Lingin - lipuyok

Lingkuranan - lingkuranan; lingkuran

Liso - liso; uyas (NS)

M

Maayo - maupay

Mabdos - burod

Magminyo - mag-aasawa

Magpaduol - mahirani

Magpalayo - mapahirayo

Mantika - mantika; asyete (NS)

Mangayo v. - maaro; mag-aaro

Maut - maraksut; maraut; mabara

Maulaw/mauwaw - maawod; maalo

Maulawan/mauwawan - maaluhan

Maulawon/mauwawon - awdanon; aaluhon

Minyo - may asawa

Miyay - iring; iding; uding; ipo; misay

N

Nagpakauwaw - nagmakaarawod; nagmakaaralo

Nagtapun-og - natambak

Nahibong/nahibulong - napausa; nahimangraw

Nakuratan - nakalasan; kinalasan

Nalubatan - nakalasan; kinalasan

Nasuko - nag-isog

Nawala - nawara

Nawong - kahimo

Nikatkat - nagsaka

Nindot - maupay

Ningbalibad - nagbaribad; diniri (NS)

Ninglili - naghiling; nagsil-ing (NS)

Ningpuli - sinaliwan

Nipis - manipis

Ng
Naligo - kinarigo; kinmarigo; pinarigo

Ngabil/wait - im-im

Ngano - kay ano; kay nano

Ngil-ad - maraksut; maraut; mabara

Ngil-aron - malain

Ngilngig - makangingirhat

Ngipon - ngipon; tango (NS)

P

Pagduaw - pagbisita

Pagsulti - pagsiring; pagsugad

Pagsuway - pagsulay

Pait - mapait

Pamahaw - pamahaw

Pan - tinapay

Pananghid - pagsarit

Panihapon - panihapon; pangiklop (NS)

Paninguha - panalinguha

Paniundto - paniudto; panginadaw (NS)

Pangalan - ngaran

Parat - maasin

Pari - padi

Pasi - tipasi

Paspas - malaksi

Pasundoga - pakopyaha

Pila (how many/much) - pira

Pisot - piyos

Pula - pula; baga (NS)

Pultahan - purtahan; sada

Puti - busag

R

Relo - relo

S
Saba - maaringasa; maliya

Sagbot - banwa

Sagol - salakot

Samot - labaw pa

Sihag - masilhag

Silhig - siphid; silhig

Sili - sili; katsumba (NS); harang (NS)

Silingan - amyaw; hipid

Silot - sirot

Simhuta - amyuna

Simhuton - amyunon

Sin - yero

Sinina - bado

Singot - hulat

Sinturon - sinturon; takgong (NS)

Singgit - guliat; gagasud

Sista - sista

Sud-an - sura; igsura (NS)

Suko - nag-iisog; nasisina

Sulti - siring; sugad

Sultian - sidngan; sugaron

Sundog - kopya

Suwaw - masuliaw

Suwayi - sarihi

Suwayan - sarihan

Syagit/singgid - guliat; gagasud

T

Taas (tall; mataas; matangkad) - hitaas; hataas

Taas (long; mahaba) - hilaba; halaba

Tab-ang - matab-ang; matapsi

Tagaan - hatagan

Taghoy - taghoy

Tagsa - talagsa
Talawan - matalaw

Tambok - matambok; mataba

Taym pa - ayaw anay; ayaw ngun-a 

Tam-is - matam-is

Tihik - pispis; kuripot

Tiil - tiil; siki

Timailhan - tigaman

Tindog - tukdaw; tugbos (NS)

Tinunoan - hinatukan; linumpan (NS)

Totoy - suso

Tudlo (finger) - tudlo
Tudlo (to point/to teach) - tutdo

Tudloan - tutdoan

Tudloi - tutdoi

Tugnaw - mahagkot; mapinit (NS)

Tuhod - tuhod

Tuslo - dudu

U

Ugangan - ugangan

Unsa - ano; nano/anano (NS)

Usahay - usahay; danay

Uyoan (tito; uncle) - bata

W

Wala (nothing/none) - waray; wara
Wala (left/kaliwa) - wala

Y

Yuta - tuna

How to cite this blog post:

Warayblogger (2025, December). List of Waray Words: Cebuano to Waray. Retrieved from 
https://www.warayblogger.com/2025/12/list-of-waray-words-cebuano-to-waray.html

Blogging in the Age of Influencers

The meaning of the word "blogging" has undergone some transformation since 2008. In the late 2000s, to call yourself a blogger typically meant you maintained a blog (short for web log) – a personal or topical website where you wrote entries. Blogging was associated with writing skill, personal voice, commentary, and sometimes advocacy.  

Photo from Unsplash

As early as 2008, I was already blogging for Triond, a website that paid its writers. That's where I met blogger friends who were starting their personal blogs and buying their own domain names. We formed a small circle of writers, contributing to both Triond and our own blogs. We wrote about events in our hometowns, regional festivals, local delicacies, and how-to guides. After all, we had access to stories and information that national newspapers or television networks overlooked. By documenting these, we were putting our places and communities on the internet map, giving them an online presence they previously lacked. The point was simple: to publish something on the World Wide Web and provide information for people who were searching for answers. That's how my Waray language tutorials began, but I'll save that story for another post.

I learned the bloggers' jargon: search engine optimization (SEO), page rank, evergreen topics, landing pages, backlinks, blogrolls, and so on. The bigger, more successful bloggers advised us to write at least 250 words – later, 500 words – per blog post so our articles would be noticed by internet crawlers and, hopefully, land on the first page of search engine results.

Many of us, niche bloggers in travel, food, politics, personal essays, were competing for higher webpage ranks. We celebrated when our blogs finally got ranked, signaled by a colored page rank (green or blue) instead of the dreaded gray one. A gray rank meant zero. But even that was preferable to an N/A, which indicated your blog hadn't been noticed by the website crawlers at all. These crawlers, or bots, systematically scanned websites, indexed them for search engines, and determined whether your content would appear in search results. Beyond numbers and ranks, we were writers first, often with loyal, organic readerships.

Page rank from smallseotools.com

Now, in the 2020s, the term blogger has become a fuzzier, almost diluted identity. It's often conflated with influencer, content creator, or vlogger. Many who call themselves bloggers today hardly write at all. They post updates on Facebook, Instagram, TikTok, or YouTube and consider those updates as blogging, even if they don't maintain a traditional blog or compose substantial captions.

The term's prestige as a writer's identity has been somewhat lost in the avalanche of visual-first, instant-update culture.

Why did this happen? The rise of social media made it far easier for anyone to post rather than write. Platforms like Instagram and TikTok emphasized visual content, sidelining long-form writing. The monetization and commodification of personal brands encouraged people to adopt the blogger label for credibility, even when their output wasn't writing-focused.

What's left of the old dignity? It survives, in small circles: among literary bloggers, essayists, and thought leaders who maintain long-form blogs. In those corners of the internet (we used to call it blogosphere in the 2000s), the term blogger can still imply a writerly identity. But in the broader digital culture, it has morphed into a looser synonym for online personality.

To my fellow bloggers, I'm still here – trying to earn some passive income, wrestling with the algorithms, and stubbornly hanging on to the identity of blogging. (Oh, how I miss those days when we were actively visiting each other's blogs, leaving comments hoping to drive some traffic to our own blogs. 😄)

Waray Hugot Lines

 It’s been a while since I last updated this blog -- but what better way to make a comeback than with something we Warays are naturally good at: hugot lines. (Haha.)

"Hugot" is a Filipino slang word that literally means “to pull,” but in the world of social media and pop culture, it refers to deep, emotional one-liners usually about love, heartbreak, and life’s ironies. While hugot lines are popular in Tagalog, the Waray language has its own unique brand of humor and drama when it comes to matters of the heart.

Today, I am sharing a fresh collection of Waray hugot lines -- some funny, some painful, and some beautifully bittersweet. Because whether we admit it or not, each of us has had that one person who left us with a line we will never forget.

Photo by Sasha Matic

1. Bisan an kendi ginpapalit. Ako ngani, pirme la libre.

2. Gin-una ko ikaw ha tanan, pero ha imo listahan, waray an akon ngaran.

3. Siring nira, may rason kun kay ano nga an duha nga tawo nagkakakilala. Pero kay ano nga an aton istorya, waray nagpadayon?

4. An imo 'kumusta' amo an akon adlaw.

5. Gin-ataman ko an imo mga samad bisan kun ako an nasasakitan.

6. Diri ako baso nga basta la ginbabayaan sa lamisa. Tawo ak. Nasusul-an.

7. Damo an puyde, pero ikaw an akon karuyag.

8. Malabay an mga panahon, pero an imo ngaran, magpapabilin ha akon.

9. Kanugon han mga pulong nga waray nasiring. Kanugon liwat han mga panahon nga nag-agi.

10. Siring nira, kun para ha imo, mabalik. Pero may mga butang nga para na unta ha imo, ginpasagdan mo la.

Kamo na an bahala magsumpay! :-)

-----

If you want to help me keep this little online space alive, you may support me by visiting my Salamat, Sangkay post. Your donation will go to site maintenance, coffee breaks, and creative time. Salamat ha. 

-----

How to cite this blog post:

Warayblogger (2025, June). Waray Hugot Lines. Retrieved from Warayblogger.com: Waray Hugot Lines

Salamat, Sangkay

A' bugas, pinapalit. A' igsura (sud-an), pinapalit liwat. A' ako posts? Libre la! 😄 Ku' karuyag pa niyo magbasa about anything Waray, puyde ak' niyo palitan si' kape sa Ko-fi o tangwayan sa Paypal. Mas masayon liwat, sa GCash:

Balitaw, mga sangkay, with a little help from you, we can keep this online corner alive. If you want to say hi and send your support, feel free to message me on Messenger or via this page. Salamat! 💖

An Mga Bandido (Selma Lagerlöf's The Outlaws in Waray) - Part 1

(An Mga Bandido was published in PAGLAUM: MGA EUROPEO NGA SUSUMATON HA WARAY [Hope, European Stories in Waray] by the Ateneo de Naga University Press in 2018. It was translated by Rhodora A. Bande, while Paglaum was edited by Jerry B. Gracio, Michael Carlo C. Villas, and Jaroslav Olsa.)   

I.

SAYO NGA PARA­­G-UMA NGA NAGPATAY SIN MONGHE IN KINALAGIW NGADTO SA KAGURANGAN NGAN NAHIMO NGA BANDIDO.  Nakit-an niya didto sa kagurangan in sayo liwat nga bandido nga paraghulaw nga tikang sin gihaharayoi nga puro, nga ginbutangbutangan sin pangawat sin pukot. Nagbuligay sira, nag-istar sin sayo nga kuyba, nagbutang sin lit-ag, nagbaid sin pana, naghudno sin tinapay sa bato, ngan nagbantay sa kinabuhi san kada sayo. Waray gikan an parag-uma sa kagurangan, kundi an paraghulaw, nga waray maghimo sin makariringging nga krimen, in danay nadulhog nga nagpapas-an sa sugbong sin kanya mga nadakpan nga mananap ngan nangangawat sa mga tawo. Didto, pinapakibalyoan niya an pili nga mga sunoy, an mga kuneho nga haglaba an talinga, ngan an libsog nga baga nga usa, sin gatas ngan mantikilya, ulo san sugob, ngan mga bado. Nakabulig ini sa mga bandido nga mabuhi.

Gin-ukad sa ligid sin bulod an kuyba kun diin sira nag-iistar. Gintatago sin haglapad nga mga bato ngan tunukon nga tanaman an aragian. Sa bawbaw sini, natugbos an marabong nga kahoy nga Maribojoc. Sa mga gamot sini, nakada an gawasan san aso san kuyba. Naagi sa magrabong nga mga sanga an natipabawbaw nga aso ngan napapara sa kawanangan. Sadto, sulod gawas ini nga mga lalaki sa kanra gin-iistaran, nagbabaktas sa sapa sa bukid, nga naagos tipaubos sa bulod. Waray nanhanap sa kanra mga tiagi sa masulog nga sapa.

Sa una, ginpinanhanap sira nga pareho sin mga ilahas nga mg­a mananap.  Nagtitirirok an mga parag-uma nga pareho sin magbubukod sin oso o lobo. Ginpapalibutan an kakahuyan sin kalalakin-an nga may mga pana.  Kanira ginluob panhanap sa ngatanan nga magsirom nga butak ngan magrabong nga kabanwahan. Mentras an kaliyaan san pagtinagob nanhahalutuhot sa kagurangan, nahigda sa kanira luho an mga bandido, namamati nga haros waray guroginhawa, hinahala sa kahadok. Naantos san paraghulaw nga magtinago sa bug-os nga adlaw, kundi ito sayo nga nakamatay waray makaantos ngan napiritan, tungod sa ura-ura nga kahadok, nga magpakadto sa gawas, kun diin kanya nakikit-an an kanya kaaway. Nakit-an siya ngan ginbukod, kundi para sa kanya mas maupay pa ini sin pito ka beses kontra sa maghinigda siya nga naghihinutuwong ngan waray nahihimo.  Nakakalagiw siya sa mga nagbubukod sa kanya, nagpadausdos sa mga bangin, naglurulukso sa mga sapa, nagsaka sa mga bakilid nga bukid. Nagamit niya an kanya ngatanan nga nakatago nga kusog ngan kamatibaksi tungod nga kinalasan siya sa kakulba. Naunat an kanya lawas nga pareho sin ispring nga puthaw, waray kahipalindas an kanya siki, waray bumuhi an kanya kamot, an kanya mata ngan talinga mas abtik. Nakasabot siya sa ginhuhuring san mga dahon ngan sa ginpapahimangno san mga bato. Pakasaka niya sa bangin, inatubang siya sa mga nagbubukod sa kanya, ngan ginbinggar niya sira. Sa pagsagikit sa kanya san nahagunos nga sugob, kanya ini gindakop, sugad kalaksi sin kidlat, ngan iginbalong tipaubos sa kanya mga kontra. Mentras naagi siya sa mga nankakastigo nga mga sanga, nakabuhi siya sin kanta sin kadaugan.

Sa kalbo nga tagaytay san bukid mayaon nagsasayoan nga hataas nga kahoy sin Pir. Mahiwarang an mabagabaga ngan bulaw nga puno, kundi sa bawbaw nga sanga nakadto in salag sin agila. Mapintas na ini nga bandido sanglit sinaka siya, mentras an mga nagbubukod sa kanya nagpipinanhanap sa kakahuyan. Liningkod siya didto nga ginbibirikis an leog san mga siwo nga agila, mentras naagi sa ubos an mga nagbubukod sa kanya.  Naghihingyap sin pagbulos, malaksi nga hinapon an lalaki ngan babayi nga agila sa abusado. Nagkapakapa sira sa kanya kahimo, gintuktok san kanra mga tusak an kanya mga mata, kanira siya ginkastigo san kanra mga pako ngan gin-gisi san kanira mga kulo an kanya panit nga nagpili ngan naarug na tungod san panahon. Nagtitinawa siya nga inato sa kanra. Natugbos sa nagbuburubay-og nga salag, kanya sira gintigbas sa matarom nga kutsilyo ngan tungod sa kalingawan, nahingalimot siya san kadelikadohan ngan san mga nagbubukod sa kanya. Pakakita niya sin higayon panhanap sa kanira, nagpakadto na sira sa iba nga parte san kagurangan. Waray sa kanira nakahunahuna nga tagubon an kanra ginpipinanhanap sa kalbo nga tagaytay san bukid. Waray sa kanira hinangad ngadto sa mga panganod basi makit-an siya nga nagpapraktis san kanya kapilyohan ngan san kanya pagbaktas nga napiyong mentras an kanya kinabuhi nakada sin gidadakoi nga kadelikadohan.

Nangabag an lalaki pakahibaro niya nga nasalbar siya. Nangungurog an kanya mga kamot, nakakapot siya; nalilipong, kanya ginsukol an kahitas-on san kanya nasaka. Ngan nag-ngunguyngoy sa kahadok nga mahulog, nahahadok sa mga tamsi, nahahadok nga makit-an, nahahadok sa ngatanan, nagpadausdos na siya sa puno. Dinapa siya sa tuna, basi diri makit-an, ngan nagkamang sa kababtoan tubtob nga natahuban siya san mga tanaman. Didto tinago siya sa ilarom san mga nababalighot nga sanga san bata pa nga Maribojoc. Maluya ngan waray mahimo, linugmok siya sa lumot. Kaya siya dakupon sin bisan sayo la ka tawo.